علت اصلي ايجاد تيرگي دورچشم در بسياري از افراد ارث است. در اين افراد جريان گردش خون وريدي به‏طور ارثي در ناحيه پلک کند است و پوست پلک را تيره‏تر نشان مي‏دهد. به‌دليل کندي جريان خون در اين منطقه، رنگدانه‏هاي پوست هم اضافه مي‏شود. ولي عوامل اکتسابي هم در بروز آن موثر هستند؛ مانند بيماري‏هاي هورموني، بيماري‏هاي تيروييد، تغذيه‏ نامناسب، مصرف الكل، مصرف سيگار، کم‏خوابي يا بدخوابي، استرس‏، آفتاب و...

در روش PRP از بيمار خون مي‏گيرند، سانتريفيوژ مي‏کنند و سپس پلاکت‏هاي آن را جدا مي‏کنند. پلاکت‏ها با يکسري عوامل رشد همراه هستند. اگر اين ماده به‌دست آمده به هر قسمتي از بدن تزريق شود، باعث افزايش ترميم آن قسمت خواهد شد. اين روش در درمان زخم‏ها بيشتر استفاده مي‏شود ولي اخيرا با مطالعه‏اي که روي تيرگي دورچشم در مرکز تحقيقات پوست و جذام انجام گرفته، متوجه شديم PRP مي‏تواند به‌دليل خاصيت ترميم‏کنندگي، تا حدودي از تيرگي اطراف چشم بكاهد.

تيرگي يا کبودي دورچشم‏ها در درجه اول به وضعيت آناتوميک چشم مربوط مي‏شود. پوست پلک‏ها از پوست ساير نقاط بدن نازک‏تر است. حتي پوست پلک بالا از پلک پايين نازک‏تر است. در زير پوست يک لايه بافت چربي داريم. اين لايه چربي در ناحيه پلک‏ها يا وجود ندارد اگر هم وجود داشته باشد، بسيار نازک است. ضمن اينکه يک شبکه عروقي بسيار وسيع و گسترده هم در ناحيه زير پوست پلک‏ها وجود دارد. بنابراين نازکي پوست، نبود چربي و وجود شبکه عروقي باعث مي‏شود پلک نسبت به ساير نقاط بدن كمي تيره‏تر باشد. بعضي از بيماري‏ها هم تغييراتي در پوست مي‌دهند و اين تغييرات در پوست پلک‏ها زودتر و واضح‏تر بروز مي‌كند. مثلا ابتلا به برخي بيماري‏هاي پوستي باعث مي‌شود پلک‏ها نسبت به ساير نقاط بدن زودتر کمرنگ‏‏تر يا پررنگ‏تر ‏شوند.

عوامل مختلفي در تيره‌شدن پلك دخالت دارند که يکي از آنها ژنتيک است. در برخي افراد پوست پلک به‏طور ژنتيکي نازک و وجود شبکه عروقي در آن محسوس است. معمولا بيشتر افراد خانواده چنين اشخاصي اين خصوصيت را دارند. علت‏هاي ديگر تيرگي دورچشم، استرس، کم‏خوابي و بي‏خوابي است. البته کمبود خواب و استرس تا حدودي با هم در ارتباط هستند. تيرگي دورچشم به‏خصوص از نوع آناتوميکي و ژنتيکي آن درمان خاصي ندارد. البته مي‏توان تيرگي‏هايي که به?دليل ابتلا به بيماري‏هايي ايجاد شده‏اند، با درمان بيماري برطرف کرد. فردي هم كه دچار کم‏خوابي و استرس است اگر اين دو مشکل را حل کند، به‏تدريج مشکل تيرگي دورچشمش هم برطرف مي‌شود.

مصرف برخي داروها و پمادهاي موضعي هم در کمرنگ‏تر‌شدن تيرگي دورچشم موثر هستند. چند سال پيش، يکي از دانشمندان ايراني دارويي را براي کمتر‌شدن تيرگي دورچشم معرفي کرد، اين دارو «متي‏مازول» بود که براي مبتلايان به بيماري‌هاي تيروييد تجويز مي‌شود. او متي‌مازول را به شکل پماد درآورد و مورد استفاده قرار داد و متوجه شد تاثير زيادي در رفع تيرگي دورچشم دارد. البته اين دارو هنوز به اين شکل وارد بازار نشده است.

متخصصان پوست هم پمادهاي مختلفي را تجويز مي‏کنند. يکي ديگر از روش‌هاي درمان تيرگي دورچشم، تزريق فيلرها يا ژل‏ها در زير پوست است. تزريق ژل بسيار مشكل است و به تبحر زيادي نياز دارد. ژل بايد به صورت يک لايه بسيار بسيار نازک و در حد يک تا دو ميلي‏متر، در زير تمام قسمت‏هاي پوست پلک تزريق شود تا بتواند تيرگي پوست را کمتر كند. ولي متاسفانه تزريق‏هايي که انجام مي‏‌شود، اغلب به بروز عارضه مي‌انجامد و صحيح و درست نيست، به همين‌دليل در قسمتي از پلک، ژل‏ها جمع مي‌شود و آن را برجسته مي‏کند و در قسمتي ديگر از پلک هيچ ژلي وارد نمي‏شود. پزشكان معمولا سعي مي‏کنند اين کار را انجام ندهند مگر براي قسمت‏هاي بسيار کوچکي از اطراف پلک‏ها. در اين نواحي خيلي ظريف لايه‏اي از ژل را زير پوست تزريق مي‏کنند. شايد انجام درست و اصولي اين‌کار براي تمام سطوح دورچشم و ايجاد يک لايه نازک از ژل در زير تمام قسمت‏هاي پوست بيشتر شبيه يک رويا باشد و عملا امکان‏پذير نيست.

نوع ژلي هم که براي تزريق به کار مي‏رود، بسيار مهم است. در حال حاضر بهترين ژل پرکننده اسيدهيالورونيک است. احتمالا مشکلي که براي يکي از خواننده‏هاي شما ايجاد شده به اين علت بوده که يک تزريق معمولي در حد يک تا دو سي‏سي در قسمت‏هاي مختلف پلک انجام داده‏اند، در نتيجه اين مواد در زير پوست جمع شده و در قسمت‏هايي واکنش نشان داده و عفوني شده است. عفوني‌شدن پوست مي‏تواند به نکروز(از دست‌رفتن بافت) آن منجر شود و در نتيجه اسکار و عوارض بيشتري بر جا بگذارد.

در حال حاضر اين خانم بايد ابتدا به يک متخصص چشم مراجعه کنند تا پزشک بتواند قسمت‏هايي از پلک را که ژل در‌ آنجا تجمع دارد، تخليه کند. بعد از تخليه پلک از ژل‏هاي تزريق شده، بايد به متخصصان پوست مراجعه کنند تا با استفاده از کرم‌هاي ترميم‏کننده و مرطوب‏کننده و کرم‌هايي که به ساختن کلاژن پوست کمک مي‏کنند، عوارض ايجاد شده كاهش و پوست پلک بهبود يابد.

نکته مهم ديگر در درمان اين است که استفاده از ليزر، تيرگي دورچشم را افزايش مي‌دهد؛ زيرا ليزر در پوست يک نوع سوختگي درجه يک ايجاد و پوست پلک را از آنچه که هست، نازک‏تر مي‏کند و در نتيجه تيرگي خود را بيشتر نشان مي‏دهد و قطعا روش خوبي براي درمان اين عارضه نيست.

بهترين کار براي کمرنگ‌کردن تيرگي دورچشم، مراجعه به متخصصان پوست و مصرف داروهايي است که براي ضخيم و مرطوب‌کردن پوست به کار مي‏رود. در نتيجه مصرف اين داروها پوست آب بيشتري جذب مي‏کند و خود را ضخيم‏تر نشان مي‏دهد و تيرگي را کمتر مي‏کند. البته اين نوع درمان هم موقتي است و با قطع مصرف کرم‌ها تيرگي دوباره برمي‏گردد.

دكتر سيدضياءالدين طباطبايي